Odznaki jeździeckie
Już od ponad piętnastu lat obowiązuje wprowadzony przez Polski Związek Jeździecki, trójstopniowy system odznak jeździeckich. Ze względu na to, że liczba osób uprawiających jeździectwo cały czas rośnie, pojawiła się potrzeba stworzenia pewnego rodzaju jednolitych wytycznych, dzięki którym adepci jeździectwa będą mogli w sposób obiektywny sprawdzić swoje umiejętności. Poszczególne odznaki (brązowa, srebrna lub złota) dają również pewne uprawnienia lub są wymagane (lub zwalniają z części kursu/egzaminu), jeśli myślimy np. o pełnieniu funkcji sędziego czy komisarza podczas konkursów, kursie instruktorskim czy rozpoczęciu startów w oficjalnych zawodach.
Mimo że system odznak jest dość klarowny, to jednak wiele osób zastanawia się nad tym, jaki jest stopień trudności podczas egzaminów i jak najlepiej się do nich przygotować.
W tym artykule postaramy się odpowiedzieć na te pytania i rozwiać najczęstsze wątpliwości, które pojawiają się naokoło tego tematu.
Jak wygląda system odznak jeździeckich?
Wyróżniamy trzy odznaki Polskiego Związku Jeździeckiego (PZJ): brązową, złotą i srebrną. W celu zdobycia każdej z nich musimy zdać składający się z części teoretycznej oraz praktycznej oficjalny egzamin, przeprowadzony w certyfikowanym przez PZJ ośrodku jeździeckim.
Co więcej, od 2013 roku jest również przyznawana powszechna odznaka jeździecka “Jeżdżę Konno”. Jest ona przeznaczona dla osób rozpoczynających swoją przygodę z jeździectwem, a przyznawać ją mogą licencjonowani szkoleniowcy PZJ. Jeździec jest oceniany podczas jazdy indywidualnej lub w zastępie, w trzech podstawowych chodach.
Odznaki muszą być zdobywane po kolei, zaczynając od najniższej. Wyjątkiem jest tu odznaka “Jeżdżę Konno” – nie jest wymagane jej posiadanie, jeśli chcemy przystąpić do egzaminu na brązową odznakę (zwalnia nas ona jednak z części dotyczącej opieki stajennej podczas tego egzaminu).
Egzamin na każdą z odznak składa się z części teoretycznej dotyczącej jeździectwa ogólnie, opieki nad koniem itp. oraz z części praktycznej (ujeżdżenie i skoki).
Pytania, które mogą się pojawić podczas egzaminu teoretycznego, znajdziesz na oficjalnej stronie PZJ w zakładce odznaki jeździeckie.
Jakie są wymagania podczas egzaminu na odznakę jeździecką?
Aby stać się szczęśliwym posiadaczem odznaki jeździeckiej, musimy się zmierzyć z zadaniami o różnym poziomie trudności. Wymagania dla każdej z odznak są również szczegółowo opisane na stronie PZJ, tak abyś mógł się odpowiednio przygotować do egzaminu.
Brązowa Odznaka (wiek zdającego od 7 lat)
Opieka stajenna (ta część pojawia się tylko i wyłącznie podczas egzaminu na brązową odznakę) – obchodzenie się z koniem w stajni, podstawowe zabiegi pielęgnacyjne, prowadzenie konia w ręku.
Część teoretyczna – pytania dotyczące podstaw zachowania koni, podstaw żywienia, używania pomocy, zasad zachowania się na ujeżdżalni, pomocy, sprzętu jeździeckiego itp.
Część praktyczna (ujeżdżenie) – wykonanie programu dostępnego na stronie PZJ w zakładce “odznaki”. Pokazanie trzech podstawowych chodów konia. Oceniana jest prawidłowość dosiadu oraz użycia pomocy.
Część praktyczna (skoki) – pokonanie sześciu przeszkód o maksymalnej wysokości 70 cm (60 cm dla kuców), w tym skok z kłusa przez przeszkodę ze wskazówką.
Srebrna Odznaka (wiek zdającego od 9 lat)
Część teoretyczna – rozszerzone wiadomości na temat zagadnień poruszanych podczas egzaminu na brązową odznakę. Dodatkowo teoria skoków przez przeszkody i ujeżdżenia oraz jazdy w terenie.
Część praktyczna (ujeżdżenie) -wykonanie czworoboku odpowiadającego klasie P w ujeżdżeniu. Elementy takie jak koło, wężyk, kontrgalop, wydłużenie kroku w kłusie i galopie.
Część praktyczna (skoki) – pokonanie siedmiu przeszkód o wysokości 70-80 cm (dla kuców max. 70 cm), w tym jednego szeregu dwuczłonowego.
Z części praktycznej egzaminu (w zależności od uprawianej dyscypliny) zwolnione są osoby posiadające aktualną klasę sportową, a w przypadku skoków również zawodnicy, którzy pozytywnie przeszli egzamin licencyjny.
Odznaka Złota (wiek zdającego od 14 lat)
Część teoretyczna – rozszerzone wiadomości na temat zagadnień poruszanych podczas egzaminu na wcześniejsze odznaki z dodatkowym naciskiem na teorię sportu i historię jeździectwa.
Część praktyczna (ujeżdżenie) -wykonanie czworoboku odpowiadającego klasie N w ujeżdżeniu. Elementy takie jak ustępowanie od łydki, kontrgalop, trawers, łopatka.
Część praktyczna (skoki) – pokonanie siedmiu przeszkód o wysokości do 100 cm i szerokości max. 110 cm (dla kuców odpowiednio 90 cm i 100 cm), w tym jednego szeregu dwuczłonowego i jednej linii.
Z części praktycznej zwolnione są osoby posiadające II klasę sportową w ujeżdżeniu lub wkkw (ujeżdżenie) lub III klasę sportową w skokach, lub WKKW (skoki).
Najczęstsze 10 pytań dotyczących odznak jeździeckich
Przy podchodzeniu do egzaminu na którąkolwiek z odznak może pojawić się sporo pytań. W tej części postaramy się odpowiedzieć na dziesięć z nich, które padają najczęściej.
- Czy na egzamin muszę przyjechać z własnym koniem?
Niekoniecznie. Większość ośrodków oferuję również możliwość zdania części praktycznej na ich, odpowiednio wyszkolonym wierzchowcu (minimalny wiek konia to 6 lat).
- Czy na czworoboku i parkurze obowiązuje strój galowy?
Nie, nie ma konieczności ubierania fraka i białych bryczesów. Wystarczy schludny strój jeździecki.
- Ile błędów można popełnić w części praktycznej?
Dopiero trzeci błąd zakańcza z oceną negatywną nasz przejazd. Eliminacją jest też upadek z konia, upadek jeźdźca z koniem lub w przypadku ujeżdżenia, wyjście konia wszystkimi czterema nogami za czworobok
- Ile błędów można popełnić w części teoretycznej?
Nie ma tutaj dokładnych wytycznych. Egzaminujący sprawdza Twoją wiedzę podczas rozmowy i decyduje o tym, czy egzamin zostaje zaliczony, czy też nie.
- Czy mogę podejść ponownie do egzaminu, jeśli nie uda mi się go zdać za pierwszym razem?
Oczywiście, możesz podejść do egzaminu dowolną ilość razy w dogodnym dla Ciebie terminie.
- Czy jeśli nie zdam tylko części egzaminu, to muszę powtórzyć całość raz jeszcze?
Jeśli udało Ci się zaliczyć część teoretyczną, to będziesz musiał poprawić jedynie część praktyczną. Pamiętaj również, że nieudana próba ujeżdżeniowa uniemożliwia przystąpienie do sprawdzianu skokowego.
- Czy istnieją alternatywne odznaki dla innych dyscyplin jeździeckich niż ujeżdżenie i skoki?
Tak, istnieją również specjalistyczne odznaki dla powożenia, rajdów długodystansowych, woltyżerki oraz reiningu
- Jakie pomoce są dozwolone podczas prób praktycznych?
Użycie bata (zgodnie z obowiązującymi normami) jest dozwolone w skokach na każdym poziomie. Ostrogi nie są dozwolone podczas egzaminu na brązową odznakę, przy srebrnej tylko za zgodą komisji, natomiast przy złotej odznace dozwolone jest ich użycie.
- Czy dostanę potwierdzenie zdanego egzaminu na odznakę?
Tak, każda osoba, która zakończy egzamin z pozytywnym wynikiem, powinna otrzymać certyfikat oraz przypinkę w kolorze zdawanej odznaki.
- Jak mogę dowiedzieć się o planowanych egzaminach jeździeckich w mojej okolicy?
Informacje na ten temat znajdziesz w tej sekcji strony Polskiego Związku Jeździeckiego. Oprócz miejsc i dat znajdziesz również dane kontaktowe ośrodków. Oprócz samych egzaminów wiele stajni czy klubów oferuje również kursy przygotowawcze do egzaminu. Warto z nich skorzystać, jeśli nie jesteś do końca pewien swoich umiejętności i chciałbyś się sprawdzić, zanim przystąpisz do egzaminu.
