Welke teugels zijn het beste voor mij?
Teugels vormen samen met een goed gekozen bit de verbinding tussen de hand van de ruiter en de mond van het paard. Juist daarom is het, bij het kiezen van de juiste teugels, de moeite waard om ervoor te zorgen dat ze ons helpen signalen zo subtiel en nauwkeurig mogelijk aan ons rijdier over te brengen. Ongeacht de rijstijl of beoefende discipline moeten teugels aan drie basisvoorwaarden voldoen – veilig, functioneel en comfortabel zijn. Dit is een van de uitrustingsstukken die ons comfort tijdens het rijden het meest beïnvloeden. Te brede (of te smalle), slippende of schurende teugels kunnen elke rit tot een echte kwelling maken. Om dit te voorkomen, geven we je in dit artikel een idee van de meest voorkomende soorten teugels en hun belangrijkste voor- en nadelen, die vaak niet op het eerste gezicht zichtbaar zijn.
Doorlopende en gesplitste teugels
In alle disciplines die tot de klassieke, Engelse rijstijl behoren (springen, dressuur, eventing, enz.) worden doorlopende teugels gebruikt. Dit betekent dat de teugels door een gesp met elkaar zijn verbonden en zo een gesloten systeem vormen, en de ruiter, die ze vasthoudt, beide handen gebruikt en de druk gelijkmatig over beide kanten van de mond van het paard verdeelt. Zulke teugels komen het meest voor. Gesplitste teugels worden voornamelijk in sommige westerndisciplines gebruikt, en dat komt doordat het veel makkelijker is zulke teugels met één hand te hanteren. Dit is heel handig in situaties waarin de andere hand bezet is met het vasthouden van een touw of nodig is om bijv. een hek te openen. Traditioneel is dit type teugel relatief lang (zelfs tot 2,4 m), zodat de ruiter ze goed aan zijn behoeften kan aanpassen of zelfs kan vastknopen, en ze worden gekruist over de hals van het paard vastgehouden. Gesplitste teugels zijn meestal van leer en worden gebruikt in combinatie met bitten met trensbomen (stangbitten).
Welk materiaal kies je?
We hebben veel opties om uit te kiezen, zowel natuurlijke als synthetische materialen. Ongeacht wat we kiezen, is het belangrijk dat de teugels niet te licht zijn en dat ook ons rijdier hun gewicht goed kan voelen. Hierdoor zou het paard moeten leren te reageren op alleen de spanning of het losser worden van de teugels, wat ons behoedt voor overmatige druk op het bit. Te lichte teugels kunnen het voor het paard moeilijk maken onze signalen te begrijpen.
Leren teugels – zijn erg populair, omdat leer, dankzij zijn elasticiteit, heel goed in de hand ligt. Het maakt het geven van precieze signalen en een beter “gevoel” voor de mond van het paard mogelijk. Leren teugels werken heel goed bij het rijden op een sterker contact, bijv. in de dressuurring. Leer is ook een materiaal dat relatief bestand is tegen schuren en hoewel teugels ervan duurder kunnen zijn, gaan ze lang mee en verouderen ze mooi, in tegenstelling tot hun synthetische tegenhangers. Bandteugels – gemaakt van een sterk, geweven band, vaak afgewerkt met leren (of synthetische) inzetstukken aan de uiteinden. Dit type teugel is een veel goedkoper alternatief voor leren teugels, en dankzij de eigenschappen van het materiaal zijn ze ook voldoende zacht en comfortabel. Bandteugels zijn meestal voorzien van rubberen stops (gelijkmatig verdeelde rubberen of leren inzetstukken op het deel van de teugel dat contact heeft met de hand van de ruiter), zodat ze niet op een ongewenste manier wegglijden. Daarnaast kunnen bandteugels ook gerubberd zijn, oftewel over hun hele lengte met rubberdraden gestikt, zoals de antislip-bandteugels van Balotade. Zo’n oplossing geeft een nog zekerdere grip en maakt een snellere aanpassing van de teugellengte mogelijk. Rubberen teugels – teugels waarvan het bovenste deel is gemaakt van rubber dat dicht bezet is met kleine noppen. Dit type teugel biedt een zeer zekere grip en werkt daarom goed in extreme omstandigheden zoals rijden in de regen, in water of op een sterk zwetend paard. Dankzij hun eigenschappen worden ze vaak gebruikt bij eventing, op springparcoursen of bij het rijden van renpaarden. Ze zijn relatief dik en voor sommige ruiters, die de teugels liever beter “voelen”, kunnen ze oncomfortabel blijken. Nog meer dan bij andere modellen is het de moeite waard erop te letten dat ze niet te breed zijn (de standaardbreedte is ongeveer 1,5 – 1,8 cm). Een voorbeeld van comfortabele, maar toch sterk antislip teugels is bijv. dit model uit het Balotade-assortiment.
Biothane/PVC-teugels – teugels gemaakt van zeer lichte synthetische materialen. Biothane kenmerkt zich bovendien door grote elasticiteit en tegelijk weerstand tegen beschadiging. Dit type teugel is vaak ook relatief dun. Wat voor sommigen een belangrijk punt kan zijn – producten van Biothane zijn volledig veganistisch. Synthetische materialen zijn makkelijk schoon te maken en nemen geen vocht op, wat ze zeer hygiënisch maakt (je kunt ze na het rijden gewoon met water afspoelen, zodat ze zo weer droog en klaar voor hergebruik zijn). Hierdoor en door hun lichtheid worden ze vaak gebruikt bij langeafstands-enduranceritten en paardenraces, maar ze worden ook steeds populairder bij ruiters die simpelweg op zoek zijn naar duurzame, onderhoudsvriendelijke teugels. Synthetische teugels zijn vaak in veel kleuren verkrijgbaar, wat een interessant accent kan zijn in het geheel van onze ruitersportuitrusting.
Ongeacht welk type teugels je kiest, zorg ervoor dat het deel dat de teugels met het bit verbindt, of het deel dat de ene teugel met de andere verbindt, van leer of een ander materiaal is dat bij zeer sterke druk breekt. Op het moment dat een been van een paard verstrikt raakt in de teugels, bijv. na een val, kan dit het paard voor ernstig letsel behoeden.
Als je meestal een lopende martingaal gebruikt, let er dan ook op dat de teugels zogenaamde teugelstops hebben. Dankzij deze kleine elementen, bevestigd op beide teugels, bewegen de martingaalringen niet te ver naar voren en haken ze niet achter het bit.
Teugels – hoe gebruik je ze niet?
Er zijn een paar universele regels voor het omgaan met teugels die het, voor onze eigen veiligheid (en die van ons paard), de moeite waard is te kennen:
- Gebruik nooit teugels die ook maar in de kleinste mate gerafeld of beschadigd zijn. Zo’n teugel kan tijdens het rijden makkelijker breken en tot een zeer gevaarlijke situatie leiden. Allerlei rafels vergroten ook het risico op schaafwonden op de handen van de ruiter.
- Bind een paard nergens aan vast door de teugels daarvoor te gebruiken. Als het paard schrikt, kan het niet alleen de teugels breken, maar ook zijn mond verwonden.
- Gebruik, voor zover mogelijk, geen teugel die aan het bit is bevestigd om het paard langere tijd aan de hand te leiden. Gebruik hiervoor altijd een halster en een leadrope.
